Longread manipulatie

De Korte Cursus Manipulatie is met opzet KORT gehouden. Wil je meer weten over de vijf vormen van manipulatie die de tool beschrijft (en een versie zonder bewegende animaties)? Dan is deze longread voor jou.

Je wordt gemanipuleerd… Wil je weten hoe?

Jouw sociale media feed is geen neutraal doorgeefluik. Facebook, Instagram en YouTube (de populairste sociale media platformen in Nederland) manipuleren wat je ziet, liket en deelt online. Ze geven je een megafoon, maar pakken die net zo achteloos weer af. Ze creëren onzichtbare fabeltjesfuiken, houden informatie achter en maken ons verslaafd aan likes en posts.

Op die manier geven deze bedrijven vorm aan jouw wereld. En dat heeft gevolgen. Voor hoe je in het leven staat. Voor welke informatie je wel en niet vindt. Voor hoe je je voelt. Daarom moeten we kritisch zijn op hoe deze grote platforms in elkaar zitten. Tijd voor meer platformwijsheid dus!

De Korte Cursus Manipulatie keert de heimelijke manipulatie op platforms binnenstebuiten. Op deze vijf vormen van manipulatie moet jij alert zijn.

1. Censuur

Contentmoderatie is misschien wel de meest bekende vorm van manipulatie. In De Korte Cursus Manipulatie noemen we dat “censuur”. Hierbij gaat het om het analyseren en verwijderen van jouw content. Google (YouTube) en Facebook (Instagram en Facebook) beslissen daarmee wat aanstootgevend, ongepast, illegaal, obsceen, vals of misleidend is – en wat juist wél door de beugel kan. Ze verwijderen posts, afbeeldingen en reacties zonder dat jij een waarschuwing of uitleg krijgt.

Censuur kan er voor zorgen dat controversiële of kwetsbare stemmen worden onderdrukt.

Er is veel geschreven over de schade die contentmoderatie aanricht: van het gebrek aan voorspelbaarheid in de onderliggende regels tot de erbarmelijke omstandigheden waaronder moderatoren hun werk doen. En de gevaren ervan voor het publieke debat. Deze censuur kan er namelijk voor zorgen dat controversiële of kwetsbare stemmen worden onderdrukt. Belangrijke informatie over gevoelige onderwerpen wordt verwijderd. Zoals over abortus of wat het betekent om transgender te zijn. Alleen maar omdat een kleine groep mensen er misschien wel aanstoot aan geeft. Of omdat het onpopulair is bij adverteerders.

2. Profileren

Google en Facebook volgen je over het hele internet. Zonder dat je het weet verzamelen ze heel veel informatie over jou. En delen ze je in in bepaalde categorieën. We noemen dat “profilering”. Op basis van de categorie waar je in zit, kunnen organisaties en bedrijven jou heel gericht targetten met een bepaalde boodschap of advertentie.

Soms zijn de gevolgen hiervan wel te overzien. Bijvoorbeeld dat je advertenties voor schoenen krijgt nadat je daar op hebt gezocht. Maar soms heeft de categorie waar je in gestopt bent invloed op je kansen en vrijheden. En op je toekomst. Bijvoorbeeld wanneer een advertentie voor een woning niet aan jou wordt getoond omdat je in een bepaalde wijk woont of bepaalde culturele interesses hebt. Of wanneer je alleen maar advertenties van christelijke politieke partijen krijgt, omdat je vrienden hebt die lid zijn van een kerk.

Met profileren kunnen politieke partijen hun boodschap aanpassen aan wat ze denken dat jij wilt horen.

Het kan ook gebeuren dat politieke partijen hun boodschap aanpassen aan wat ze denken dat jij wilt horen. Dan loop je het gevaar belangrijke keuzes te maken op basis van onvolledige – of erger nog: onjuiste – informatie. Ook wordt het steeds lastiger om een gesprek te hebben met iemand anders. Want hoe kun je ergens over discussiëren als je allebei andere informatie krijgt?

Het is ingewikkeld, zo niet onmogelijk, om te achterhalen hoe jij wordt geprofileerd en of jij wordt gediscrimineerd. Dat maakt deze vorm van manipulatie extra zorgelijk. Want als je niet weet dat je onrecht wordt aangedaan, kun je er ook niet tegen vechten.